5 Aralık 2014 Cuma

Tek çocuk olmak ya da olmamak

Bu yazıyı birkaç yorumcunun ricası üzerine; hem bir klinik psikolog olarak, hem bir "tek çocuk" olarak, hem bir tek çocuk ile evli olarak, hem de bir tek çocuğun annesi olarak kaleme alıyorum. Özellikle kardeşli büyüyenler, tek çocuk olma ya da tek çocuk sahibi olma konusunda nedense bir takım önyargılara sahip oluyorlar, biraz bunları yıkmak istiyorum. Önemli olan çocuk sayısı değil, ailenin her bir çocuğun bireyselliğine gösterdiği saygı ve özen bence..

1. Tek çocuklar bencil, sorumsuz ve şımarık olurlar.
Yanlış. Ailesi tarafından dünyanın merkezi olduğuna inandırılan çocuklar bencil, sorumsuz ve şımarık olurlar ve bunun kardeş sahibi olmakla ilişkisi yoktur. Her iki çocuğu da birbirinden şımarık, paylaşmak nedir bilmeyen, kavgacı ve uyumsuz aileler de vardır.

2. Tek çocuklar paylaşmayı bilmez.
Yanlış. Paylaşmayı öğrenmek, sadece oyuncaklarınızı ya da anne babanızı paylaşmak değildir. En yakın arkadaşınızla bir salıncağı paylaşmak, kuzeninizle annenize asla söylemeyeceğiniz bir sırrınızı paylaşmak, annenizi babanızla paylaşmak, hiç tanımadığınız biriyle öğle yemeğinde ekmek sepetindeki son dilimi paylaşmak da olabilir. Bunların verdiği hazzı öğrenmek için kardeş sahibi olmanız gerekmez.

3. Tek çocukların anne babalarıyla ilişkileri zayıftır, sorunludur.
Yanlış. Ailede çocuk sayısı arttıkça, ilgi ve alaka bölündüğü için, çok çocuklu ailelerdeki ilişkilerin dinamikleri ile tek çocuklu ailelerin ilişki dinamiği farklıdır fakat bu ilişki kalitesinin daha iyi ya da kötü olacağının göstergesi olamaz. Ne emek verirseniz onu biçersiniz. Eğer siz ebeveyn olarak çocuğunuzun size ihtiyaç duyduğu anlarda onu görmezden gelirseniz, o da sizin yaşlılığınızda ona ihtiyacınız olduğunda sizi görmezden gelecektir. Siz ona sevgiyi, adaleti, merhameti gösterirseniz, o da size bu duyguları geri gösterecektir. Kaldı ki; en başta çocuğu "ilerde bana bakar" mantığıyla yaptıysanız, zaten baştan kaybedersiniz çünkü çocuk bir yatırım değildir.

4. Tek çocuklar aileden uzak, kendilerine odaklı yaşamlar sürerler.
Yanlış. Çocuğunuza kendi ayakları üzerinde durmayı öğretmek, sizden kopup kendi kanatlarıyla uçmasını beklemek, kendi yaşamlarını sizden bağımsız da yönetebileceklerini kabullenmek ve çocukların bu anlamdaki bencilliğini desteklemek ve saygı göstermek sizin ebeveynlik görevinizdir. Tek ya da çok çocuğunuz olsa da bu göreviniz değişmez. İnsanlar anne babalarına değil, anne babalar çocuklarına bakmakla yükümlüdürler. Sizin onlardan bekleyebileceğiniz en fazla kapınızı bir çiçekle çalmaları, arada arayıp sormaları, sizi sevgiyle anmaları olabilir, ötesi değil.

5. Tek çocuklar kavga etmeyi, haklarını aramayı bilmez.
Yanlış. Hak aramak, adil bir insan olmak, çocukken kardeşinizin kafasına iki vurmakla, kıçınıza iki temiz terlik yemekle değil, davranışların kökenine inip nedenlerini araştırmakla, zamana ve kişiye göre değil, genel bir etik anlayışı benimsemekle öğrenilir. Kavga etmenin çocuğa öğrettiği tek şey zorbalıktır.

6. Tek çocuklar yalnızdır, kendilerini hep yalnız hissederler, içlerinde hep kardeş özlemi olur.
Yanlış. Tek çocuklar ailede kıyaslandıkları bir başka çocuk olmadığı için, kendilerine daha güvenli ve sosyaldirler, yetişkinlerin dünyalarına daha fazla girip çıktıkları için sosyal kuralları ve farklı yaştaki insanlarla iletişim kurma becerisini daha erken öğrenirler, yetişkinlerin sosyal ortamlarına daha fazla katıldıkları için, sıkıldıklarında kendi kendilerini oyalamayı daha kolay öğrenir ve uygularlar, tek çocukların kendileriyle başbaşa kaldıkları zaman ıssızlık duyma, boş evlerden ve karanlıktan korkma riskleri daha azdır. Kardeş özlemi duyan tek çocuklar mutlaka vardır ama ben nedense hiç rastlamadım.

7. Kardeş muhteşem bir şeydir.
Doğru olabilir. Ama ilişkileri kabus gibi olan nice kardeş de vardır ve bunların bir kısmı yetişkin olduklarında dahi birbirleriyle kanlı bıçaklı olmaya devam ederler. Çünkü bazen bir insanla aranızdaki kan bağı, o insanla aranızda sevgi ilişkisi olacağını garantilemez. Bir çok kardeşli insanın "x arkadaşım bana ablamdan yakındır, y benim kardeşimden ötedir" demesi bundan olabilir..

8. Kardeşi olmayan erkek iyi baba olamaz.
Yanlış. Bilgi çağında yaşıyoruz. Artık ilim Çin'de değil, her isteyen istediği bilgiye ulaşabiliyor. İyi anne baba olmak, bence %100 eğitimle, bilgiyle alakalı (o "içten gelen şey" dediğiniz de aslında kalıtımla gelen bilgi, çünkü deneyim de öğrenilir, "iyi"nin tanımlanması da içinde yaşanılan topluma ve zamana uygun olarak değişir).

9. Tek çocuk yapmak ilerde yaşlı nüfusa neden olacağı için zararlıdır.
Yanlış. İlerde artan nüfusa karşı içecek temiz su kaynakları bulamamak, sanırım gayri safi milli hasıla'dan bir adımcağız daha önemli bir tehdittir.

10. Ben maddi manevi imkanlarımızı düşününce tek çocuk yapmak istesem de, onu kardeşsiz bırakmaya gönlüm razı olmuyor.
Yanlış. Tek çocuğa sunacağınız imkanlar bölündüğünde sizi de, çocukları da zorlayacaksa lütfen yapmayın. Tek çocuk olarak, tek çocuk eşi olarak, "kardeşsiz"lik gerçekten sorun değil, hatta psiko sosyal açıdan avantajlı derim.

Önemli olan yalnızlık değil, çevrenizdeki kalabalıkta kendinizi yalnız hissetmemek..

37 yorum:

  1. Kardeş sahibi olan ve bu durumdan keyif alarak yaşayan biri olarak yazdıklarınıza özellikle son cümleye aynen katılıyorum. Çevremde çeşitli nedenlerle birden fazla çocuk sahibi olup bundan pişmanlık duymayan yaşıtım yok gibi. 9 aylık hamile olan bile var aralarında:)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. :) Bile bile lades mi olmuş onlarınki?

      Sil
    2. Bazı insanlar, gözlemleyerek değil yaşayarak öğrenmeyi seçer ya, öyle olmuş sanırım:)

      Sil
    3. Bizim millette zaten bu deneyerek öğrenme işi biraz yanlış anlaşılıyor sanki, önce bir dur düşün, sonra hareket et, biz ikisini aynı anda yapmaya çalışıyoruz hatta önce hareket sonra düşünce, e sonu da pişmanlık :P Pişmanlık değildir de bu çocuk işi, ağzı yanmaktır diyelim, hiç istenmediği halde gebe kalınması dışında tabii.

      Sil
  2. Öncelikle bu konuyu bu kadar cabuk ele aldigin icin tesekkür ederim Ceren!
    Yazdiklarin üzerinde tekrar düsünecegim.

    Insan bilmediginden korkarmis ya, simdi gelecegin cocuklarimiz icin ne getirecegini bilmedigimizden, biz de bildiklerimiz duyduklarimiz zannettiklerimizle bütün olumsuzluklari elemek istiyoruz...

    Her zaman elinde olanla mutlu olmak en güzeli... Öyle veya böyle...

    Tülay

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Kesinlikle :) Şükredelim, sağlığı, mutluluğu ve huzuru arttırarak versin Allah..

      Sil
  3. 3 yanlış 1 doğruyu götürmüş

    YanıtlaSil
  4. allah bakma kapasitesi olanlara ve isteyenlere çifter çifter versin. ama benim gibi anksiyeteli obsesiflerin ruh sağlığı için sanki "bir" yeterli gibi. en iyisini allah bilir tabii :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. :) Valla biraz koyver gitsin'ci olmak gerekiyor çok çocuklu evlerde sanırım

      Sil
  5. 3 tane tatlı mı tatlı kız KARDEŞ im olduğu halde yazdıklarına Katılıyorum. Çok çocuk yapıp kalitesiz ebeveyn olacağıma tek çocuk yapıp onu arzu ettiğim ve kapasitem doğrultusunda sıkıntı yaşamadan yetiştirmeyi tercih ederim .

    YanıtlaSil
  6. Bana kalsa hiç çocuksuzda aile olunabiliyor şart değil.Tabi bunu bu şekilde söyledimmi eleştiri bombardımanı başlıyor.Çocuğum olduğu için pişman fln dğlim aksine çok düşünüp uzun süre bekleyip çocuk sahibi oldum.Şimdide aynı bu sebeplerden ikinciyi istemiyorum.Oğluma daha çok ilgi gösterip daha iyi bir eğitim verebilirim çünkü.Ama arada hormonlarım çoşuyor:)Balık kadınıyım bn ayol hemde izmirliyim sağım solum belli olmaz:)Şaka bir yana hızlı nüfus artışı ve dünyadaki kaynakları hızla tükettiğimiz,daha kötü bir çevre,zaten b.tan sistemi olan bir ülke...diye düşününce çok sebep var bu dünyaya çocuk getirmemek için..

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Kesinlikle :) İnsan çocuğu olunca anlıyor bazı şeyleri derler ya, çocuk şart değil'de bunlardan biri.

      Sil
  7. Merhaba Ögrenen Anne, tesekkür ederim cevap icin. Hem hizli, hem de kapsamli bir cevap oldu :)

    Selamlar

    Esma

    YanıtlaSil
  8. Ben hep şunu diyorum çocuk yapmak istiyorsan yaparsı yok kardeşi olsun yok yanlız kalmasın bunlar bahane ama yine aman nice kardeşler var arası kötü yok imkanların bölünnecek şu bu bunlar da farklı bahaneler. Ben kararsızlık yaşıyorum; Aren'in kardeşi olsun mu diye değil tekrardan ebeveyn olmalı mıyız diye mesela.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. :D Siz bence iyi olursunuz desem karıştı dersin.

      Sil
  9. Çok güzel bir yazı olmuş bence de. Tek çocuk olan kuzenlerim var ve hiç de paylaşmayı bilmeyen insanlar değiller. O açıdan haklısınız.
    Kardeş şart mı? Onu da bilmiyorum. Elif henüz 8 aylık, en güzeli zamana bırakmak sanırım(kendi açımızdan)
    İnsanın Tek başına birey olabilmesi, ayakta durabilmesi, sosyalleşebilmesi de güzel bence :)

    YanıtlaSil
  10. "Önemli olan yalnızlık değil, çevrenizdeki kalabalıkta kendinizi yalnız hissetmemek.."
    Bu da çok doğru bir cümle..düşündürdü :)

    YanıtlaSil
  11. Ebeveynlerinden birini küçük yaşta kaybetmiş biri olarak kardeş şart diyorum. Üniversite yıllarında bir arkadaşım 1 yıl içinde hem anne hemde babasını kaybetti o dönem onunda dağılmamasının tek nedeni kardeşine karşı duyduğu sorumluluk duygusuydu.
    Kardeş olupta birbirini gırtlaklayan insanların varlığı da yadsınamaz ancak ben bu durumun bile ebeveynlerin yanlış çocuk yetiştirme biçimlerine bağlıyorum. 2 kardeşim var ve keşke onlar olmasaydı da ben kolejde/yurt dışında okusaydım vb şeyler hiç düşünmedim. İlk cümlemle tezat oluşturacak ama :P kardeş yapmak tabi ki ebeveynler için tercih meselesidir :) Ancak seçeneklerin çok iyi değerlendirilmesi gerekir.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Ebeveyn kaybı zor bir şey, hele çocukken...

      Sil
  12. ÇOKKKKKKKK SAĞOLUN

    Tek çocuğum ve ülkemizdeki tek çocuğa dair olan bütün önyargıları yaşadım. Eğer bireyselliği tehdit olarak görmeyen bir toplum olsaydık muhtemelen size bu soru bile sorulmazdı. Tek çocuklara karşı her zaman bir ön yargı görüyorum, sanki tüm ailem yangında ölmüş gibi tepki veriyor insanlar. Hele sonra da annemle babamın boşandığını söylüyorum, arkadan direkt Acıların Çocuğuyum şarkısı geliyor. Halbuki annemle babam kendi başlarına gayet iyiler, ben de kendi başıma gayet iyiyim. Üniversite için başka bir şehirde tek başıma yaşıyorum ve dersler beni bu gerçekten daha çok yoruyor.

    Çoğunluk her zaman güzel bir şey değildir, mesela annemin iki kardeşi var ve şu an ikisi de onunla görüşmüyor çünkü maddi durum konusunda annem onlara yardım edebilecek konumda değil. Kardeş kesinlikle ŞART değil. Eğer çocuklarınıza eşit imkanlar sunamayacaksınız kardeş yapmayın. Ben ne bir anne ne de bir psikoloğum ama insanların ne kadar çirkinleşebileceklerinin farkında olan bir insanım, çoğu blogger annenin çocuğu daha oyun çağında ama ergenlikten sonra olabilecekleri ne kadar hesaba katıyor? Belki bunu duymaktan kimse hoşlanmayacak ama bir insan biyolojik ailesini tamamen unutup ona gerçekten sevgi ve saygı gösteren insanları kendi ailesi olarak bile seçebilir, o yüzden çocuğunuza bir kardeş yapmanız asla ve asla çocuğunuzun yalnızlıktan kurtulduğu anlamına gelmez, hatta arada çok az ya da çok fazla(10+) yaş farkı olursa büyük çocuk için bence dezavantaj olur.

    Yorumlarımı sevmediğinizi ve beni tuhaf bulduğunuzu (Akrabalarımın %90ı gibi) düşünüyorum ama bir tek çocuk olarak yazmadan edemedim.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Yine güzel tesbitlerde bulunmuşsun (son paragraf hariç, onda hiç de haklı değilsin)

      Sil
    2. Son yorumunu sildiğim için böyle düşündüysen, email adresini yazmışsın açık olarak çok spam gelir, onun için sildim Nikki.

      Sil
    3. Alınganlığım tutmuş, özür dilerim :)

      Sil
  13. Ahh Ceren kardeş değil çocuk da şart değil ki.Bize dayatilan evlenen insanların çocukları olur baskisi yüzünden biz yillarca ne acilar çektik bir bilsen,hala blogda yazistigimiz onca kadin var ki ayni acilari yasamaya devam eden.İnsanlar ne yapsin ellerinden geleni yapnalariba rağmen çocuk sahibi olamiyorlarsa.Dunyanin sonu değil ki bu,olmamali da,öyleymiş gibi hissettirilmemeli de.En büyük fenaligi hemcinslerimiz yapiyor maalesef bu konuda da.Ne kardeş ,ne de çocuk şart.Her evlilik parmak izi gibidir ,kendi içinde kendine özel..

    YanıtlaSil
  14. İki kız kardeş sahibi biri olarak düşüncem şu ki kardeş gerçekten muhteşem bir şey ancak tabii ki şart değil .. hatta sizlerinde bahsettiği gibi ikinci çocuk değil tek çocuk için bile düşülmeli, ebeveynler anne ve baba olmanın anlamını idrak edebiliyor ve bir birey yetiştirebilicek olgunlukta, bilinçte ve donanımda insanlar olabiliyor ise bir çocuk sahibi olmalılar ki bu dünyaya gelmeyi kendi seçmeyen bebek geldiğine pişman olmasın :)))

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. En ağırı da çocuğa istenmeyen bir bebek olduğunu fark ettirmek heralde :(

      Sil
  15. kardeş konusu tüm tek çocukluların sürekli kafasını kurcalayan 2. yi yapınca veya menapoza girince biten bir kumar. hiç bi anne yoktur ki doğurduktan sonra o bebeği istemesin sevmesin. ama tabiki maddi ve manevi yetebilirlik konusunda pişmanlıklar her zaman olabilir bu yüzden bir kumar bence. eşim tek çocuktan yana ben de kendimi tanıdığım kadarıyla 2. de saçı başı kazıtmış olabilirim. aman kardeşsiz olur mu kardeş şart bi ölünce yalnız mı kalsın diyenlere uyuzum her zamanda pat diye yapıştırıyorum şu cevabı, çocuk 1. ye kardeş olsun diye yapılmaz siz gerçekten o varlığı isteyip istemediğinize karar verin çünkü o kardeşlerin birinin yaşam süresinin diğerine yakın olup olmayacağını bilemezsiniz çocuk yaştada kaybedebilirsiniz bir tanesini yada kardeşler duygusal olarak ve ya km olarak uzak olabilirler. bir çocuk diğerinin garantisi midir yani yuh!!! gerçekten 1 evlat daha istiyorsanız ona sevgi SAYGI gösterip hem de demokratik davranabilecekseniz, tahammül sınırlarınız genişlemişse hiç durmayın.ama iki çocuklu olduğunuz için yoğun stresle başa çıkamayıp onların duygularını anlamaya çalışmadan davranışlarıyla yargılayıp değersizleştirecekseniz ve kendine güvenini yıkacaksanız onunla geçerdiğiniz anları zoraki aklınız tv de yada eşinizde arkadaşlarınızda kalarak geçirecekseniz onun daha iyi gelişimi için bedenle birlikte kafanızı yormayacaksanız maddi olarak çok zorlanacaksanız .......lütfen yapmayın. artı kğçğk bir not: içgüdülerime kalsa kesin doğururdum ayna ayna söyle bana bebekten güzeli var mı bu dünyada.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bir de artık bizlerin yaşı ilerliyor, hamileliklerde riskler artıyor, hastalıklar engeller var, ikinci birinciye yoldaş olsun derken, ömrü boyunca yük de olabilir.. :( Allah vermesin..

      Sil
  16. geçenlerde ankara dan ziyeretimize gelen eski bir arkadaş tek çocuklu ve yaşı 45 lerde artık demişti ki bir tane sağlıklı doğurdum 2. nin sakat olup olmayacağını bilemem bir kez kazanmışken 2. riski neden alayım. bir tane ağlamaya da yeter gülmeyede... başka bir bakış açısı bu da.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. ama çok çok çok doğru bir bakış açısı..

      Sil

Anonim yani isimsiz ya da rumuzsuz yorumlara, hakaret, belirli bir gruba karşı ayrımcılık ya da ırkçılık içeren yorumlara, en önemlisi de yanlış bilgi ya da yönlendirici (melisiniz, malısınız'lı) yanlışlar içeren yorumlara BU BLOGDA YER YOKTUR. Bu davranışları yapan kişiler, genel huzurumuz için engellenecektir. Teşekkürler!