19 Aralık 2015 Cumartesi

Yavaş ebeveynlikte çocuğa sınır koyabilmek

Uzunca bir süredir (şu yazıma bakarsak tam olarak 1 seneden fazladır) yavaş ebeveynlik uyguluyorum ve konunun uzmanı olmasam da bu yolda kendimce çok ilerledim. Hatta ilerlediK, çünkü kızım biraz fazla hızlandığım zaman beni uyarmayı "anne, yavaaaaş" demeyi öğrendi! "Haklısın yavrum, çok hızlıyım değil mi, pardon hemen yavaşlayayım" diyorum ve işi gücü bırakıyor, nerede ne konumda olursak olalım, sakinleşiyor, yavaşlıyorum.

Bana en sık gelen sorulardan biri; "yavaş evebeynlikte çocuğa nasıl sınır koyuyorsun, kurallarını nasıl uygulatabiliyorsun?" oluyor. Mesela dışarda saatlerce kalmak isteyen çocuğu nasıl eve sokabiliyorsun ya da tam "üzümlü kek yapma aktivitesi"ne giriştik, iki üzüm attı sıkıldı, nasıl o aktivitede kalabiliyorsun? gibi..

Benim anladığım anlamda yavaş ebeveynlik; çocukla beraber geçirilen zamanı tüm duyularımız açık halde, sadece o ana odaklanarak ve o ana bir anlam yüklemeden yaşamaya çalışmaktır. Benim yavaş ebeveynlik yöntemim; çocuğun gelişim evresine uygun olarak ebeveyn tarafından belirlenen ve çocuk tarafından onaylanan bir programın (çocuğa genelde iki aktivite programı sunar, birini seçmesini isterim), benim önceden koyduğum tek bir sınır ve kurala (işi "kendine ya da başka bir canlı veya eşyaya fiziksel ya da psikolojik bir zarar gelecek noktaya getirmemek" kuralına) uygun olarak, çocuğun belirlediği bir zaman süresince (sıkılana dek) yapılmasıdır. Örneğin, "çocuk dışarıda saatlerce yaprak toplamak istiyorsa, hedef onu eve sokmak değil, sıkılıncaya dek üşümemesini sağlamak" bence. Ya da mesela şu alttaki aktivite tamamen Maya tarafından düzenlendi, benim niyetim yeşil ve sarı PlayDoh hamuruyla biraz eğlenmekti, o dışardan topladığı kuru dal parçalarını ekleyip ağaç yapmak istedi, sonra yeşillerin üstüne sarı "yaprakları" katıp "sonbahar" diyince, ben de bir koşu içerden pamuk getirip "kış" yaptım ve o kadar hoşuna gitti ki, tam 1 saat boyunca tekrar tekrar ağacı yeşertti (bahar geldiiii), sararttı ve pamukladı. Al işte sana en şahanesinden "mevsimleri öğretme aktivitesi", hem de hiç akılda yokken!


Diyeceğim; yavaş hayatta esas olan akıntıya karşı kürek çekmek yerine kendinizi akıntıya bırakmak ve sizi nereye götürdüğüne bakmak. Geçen bir yılda bu yaklaşımı sadece çocukla aktivite yapmaya değil, çocuğa ev işi yaptırmaya, özbakım işlerini öğretmeye ve adım adım tüm günlük yaşama uyarladım ve "yavaşlamanın" çok da faydasını gördüm. Fakat bu "kendini akışa bırakabilme" becerisini kazanabilmek için gerçekten çok uğraştım, hala da çok uğraşıyorum.

Mesela en büyük sıkıntılarım Maya 2 yaşının getirdiği bireyselleşme amaçlı bir Fransız İhtilali'ne gönül koyduğundan bu yana yaşanıyor. Gelişim evresinin gereğini yerine getiren Maya, benim koyduğum kuralların tamamına karşı savaşıyor, tüm kuralları tek tek yıkmak ya da kendi menfaatine göre değiştirmek için uğraşıyor. Bu sayede hangi kurallar gerçekten zaruri, hangilerini manipüle edebilir öğreniyor, benim (ya da bir başkasının) suyuna gitmediğinde nasıl davrandığımızı öğreniyor, ilerki sosyal yaşamı için kendine model alıyor. 2 yaş krizi (terrible two) diye de bilinen bu dönem, gerçekten de ebeveyn için çok zor geçen fakat çocuk için normal ve gerekli bir gelişim evresi. Tabii bizim Maya oldukça savaşçı olduğu için, iş hakikaten son zamanlarda "kan, ter ve gözyaşı" içermeye başladı (Terrible Two ile mücadele stresinden devamlı burnum kanıyor bu sıra, başka kan yok ortamda merak etmeyin). Ama hala "bu da geçecek" fikrine inanıyor, savunuyor ve şu anki sabırlı ve sevgi dolu davranışımın bugün etkisini göremesem de, ilerde çok güzel sonuçlar yaratacağı umuduna tutunuyorum.. (DÜZELTME: Bir önceki yazıyı aslında bu yazıdan sonra yazmıştım ama bunu yayınlayamadan heyecanla öbürünü yayınlamışım, dolayısıyla bakınız, meyvesini aldım bile!)

Bana bu noktada güç veren ve sizinle de paylaşmak istediğim iki temel düşünce var. İlki; yaşamın ilk 3 yılında bir çocuktan beklenen öncelikle çevresindeki insanlarla güvenli bağlanma kurmak, dünyayı tanımak, sonra da temel gelişim görevlerini ve öz bakımını yapabilmek; yani kendi kendini beslemek, giydirmek, temizlemek, yürümek, koşmak, oynamak ve en önemlisi de "diğerleri"nin de kendi gibi yaşam hakları olduğunu anlamak. Diğerleri derken sadece diğer çocukları ya da insanları kastetmiyorum; hayvanları ve bitkileri de kastediyorum. Hani bizdeki gibi "prenses kızım, paşa oğlum, sen bitanesin, herkesten özelsin, en en en'leri hak eden sensin, vur o çocuğa al oyuncağını, tekme at o kediye kaçsın, hah topla orda ne kadar papatya varsa yol getir" anlayışının tam tersi olan anlayış yani.. E zaten sadece bunları anlaması bile en az 3 yıl sürüyor bir insan evladının ve annesine babasına çok iş düşüyor. Dolayısıyla çocuğun o aktiviteden bu aktiviteye koşturulması yerine, onun seçtiği tek bir aktivitede sakince ve tüm bedenini ve ruhunu ortaya koyarcasına odaklanmasını ve sıkıldığı noktada da küt diye bırakmasını hedeflemek genel gelişimi açısından daha olumlu sonuçlar veriyor.

İkincisi de; geçenlerde okuduğum Mesnevi Terapi kitabından yakaladığım çok güzel bir ayrıntı. Diyor ki; "İnsan doğasının belli bir hızı ve ritmi vardır, bu ritmi hızlandırmaya çalışmak doğamıza terstir. Mesela dağa çıkacaksan belli bir hızda tırmanman lazımdır; koşmaya kalkarsan ya düşersin ya da nefesin kesilir". Ne kadar sade, ne kadar öz.. Gerçekten de anne babalar olarak, çocuğumuzun doğasındaki sisteme uymaya yani biraz yavaşlamaya, sakinleşmeye, sadeleşmeye ihtiyacımız var..

Üstte; (foto Ekim ayından, bu kaslı adamlar da yapraklar da kalmadı artık hü hü hü) evimizin bahçesindeki ağaçları budamaya gelen adamları pencereden tam 1 saat boyunca keyifle izleyen ve ertesi gün aynı beklentiyle koştuğu camda "tırmanan adamlar bugün neden gelmediler?" diye soran ve gelmeyecekleri cevabını kabullenemediği için 30dk tepinerek ağlayan benim sevgili Terrible Two kızım :)

13 yorum:

  1. Mesnevi Terapiden verdiğin örneğe bayıldım o nası güzel bi söz..az ve öz anlatmış işte.Ferberle çocuk mu uyutulur be amannn, çocuk bu sevmek için yapıos zaten.Çocukları o aktiveten bu aktiveteye koşturmanında onlara bir faydası oldugunu sanmıyorum bn.Arkadasım çocugunu hergun ama hergun sureklı sağa sola bıyerlere goruruyor.Çıcuk gecen gun evde tam çıkıcaz ağlamaya basladı "yeter artık ben gıtmek istemıyorum anne yeter" :( bazen kimi anneye gore bomboş denılebılecek gunlerımız oluyor.Sakinleşiyor,bagırmıyor ozmnlar,kendını sevdırmek için yanaşıyor..mutluyuz yavaşladıgımızda.Senın yazılarından çok ornek almıştım ama o yuzden tesekkurumu etmeden geçmeyım

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Ay yazık yaaa :( Maya da geçen gün evde oturmak istedi bütün gün resim yaptı ve beraber doktorculuk, evcilik oynadık. Valla biraz zor oluyor tabii 7/24 ilgi ama devamlı dışarda olduklarında anneyi babayı evi özlüyorlar. Zor bir denge..

      Sil
  2. Ben de orada olsaydim, 40dk tepinerek aglardim o adamlar bugun neden gelmediler diye.
    Bizi hunklar paklar.
    Eheh

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. ehehehehe ben de zaten dikkat ettiysen çocuğu karartmış adamı aydınlatmışım fotoda :P

      Sil
  3. Terrible two deme bana anam anam. 15 aylıkken başlayıp bitmeyen süreç :D Her şey ağlama sebebi de bizimki de geçenlerde üst üste dizmeye çalıştığı parfüm şişeleri durmayınca ağladı dakikalarca. Benim asıl merak ettiğim bu ağlama krizlerinde anne baba nasıl davranmalı?

    Gerçi öğrensem ne olacak. Bizim evde bir anneanne bir babaanne bir baba bakıyor, herkes kafasına göre takılıyor; ve oğlum tabi ben işe gittiğim için dönüp dönüp bana yansıtıyor hepsini. Kural dinlemeyen bakım verenlerle başa çıkma yöntemi varsa onu alayım ben :D :D

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Aman anane babanneyle başetmek için süper güçlere sahip olman lazım, o iş kitapla falan da olmuyor, hiç bir yöntem sökmüyor onlara :D
      Çocukla başetmek için tek yöntem, sen kendini rahatlatacak yöntem neyse onu yap. Yani çocuğa sinirlenmemene, kendine kızmamana ne sebep oluyorsa yntem odur. Çünkü çocuğa değil kendine odaklanırsan, kendini güçlendirirsen, bu deliler değneklerini saklıyorlar valla :D

      Sil
    2. Diğer yazını okudum şimdi orada da cevap vermişssin yazacaktım sen benden önce yazmışsın :D
      Ben de o ağlarken dediğin gibi aman da ne güzel ninni dinliyor gibi oluyorum, bir süre sonra susuyor (tabi bazen psikopat mıyım neyim çocuk ağlıyor hiç oralı olmuyorum falan dediğim oluyor) ama babaannenin yanında 1 saniye bile yapamıyoruz; çünkü hemen vay efendim niye ağlıyormuş. Baba zaten şehir dışında çalışıyor, bir de o laf sokuyor hadi bakalım. .

      Ben de işte bir yandan asistanlık, bir yandan doktora, tek başına çocuk büyüt falan bir eğleniyorum ki sorma. Bir de aslında özünde uslu diye tabir edebileceğimiz laf dinleyen çocuğum ne hale geldi. Aynanın karşısına geçip ağlama çalışması yapıyor, bir sağdan bir soldan bakıyor kendine nasıl daha güzel ağlayabilirim diye :D

      Sil
    3. ahahahahah ciddi misin, çok şirin yaaa :D sıpa.

      Sil
  4. Ne kadar hata yapıyormuşum ben ya. Aceleye getiriyorum ben yavruyu. Sanki onun yararına sanıyorum bir de. Uyku vakti gelmeden bir an evvel yiyelim, parka gidelim, giyinelim, duş alalım. Her şeyi onun faydasına aceleye getirmek. Ay baştan sona hatayım bu ara zaten.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Onları yine yapabilirsin ama zamana karşı yarış şeklinde değil, bunları yapmazsam bişeylerden geri kalıcak endişesi olmadan, sadece eğlenmek için :)
      Ya ben de bu sıra eşim çok yoğun diye Maya'yı 5 gündür yıkamadığımı fark ettim! Yuh bence de, herşeye zaman kalıyor ama son dakikada çocuğu yıkama zamanı gelince pilim bitmiş oluyor haydi yarın diye diye 5 gün oldu, koktu yavru yahu.. Kendimi köpüklü sularla yıkayacak zaman buluyorum ama hahahaha

      Sil
    2. Eşimin yoğunluğuyla ne alakası var dersen, normalde kızı o yıkıyor ben yıkamıyorum, tek ebeveyn kaldığım zamanlarımız dışında :P

      Sil
    3. Ahaha : )) Aslında 5 güne pek şaşırmadım desem? Bizde de oluyor. Örneğin bugün tam 5 olucakken, hadi dedim duş günü.. Kışla da ilgisi var gerçi. Ama 3 günde 1 olsa fena olmaz (en kötü ihtimalle).

      Ben özellikle dışarı çıkmak için giydirirken çocuğa gerçekten zulüm ediyorum acele edicem diye. Güya onu başka bişeyle(park) sevindirmek için ötekiyle(giydirmek) rahatsız ediyorum. Ama bu yeni başladı. Biraz frenlicem kendimi. İyi geldi yazı.

      Sil
    4. Asında onun derdi kendi giyinmektir bak (başıma geldi de) :D Evden çıkmaların birden 30dk uzadığı bir dönem oluyor, sonra kendi daha hızlı giyinmeye başlıyor ya da sen zaman kavramını yitiriyorsun :D Öyle bişiler işte yaa

      Sil

Anonim yani isimsiz ya da rumuzsuz yorumlara, hakaret, belirli bir gruba karşı ayrımcılık ya da ırkçılık içeren yorumlara, en önemlisi de yanlış bilgi ya da yönlendirici (melisiniz, malısınız'lı) yanlışlar içeren yorumlara BU BLOGDA YER YOKTUR. Bu davranışları yapan kişiler, genel huzurumuz için engellenecektir. Teşekkürler!